با توجه به وقوع سرقت در اماکن مختلف مسکونی و تجاری، نیاز است تا افراد از مال و جان خود محافظت نمایند. برای تأمین امنیت مکان‌های مختلف، روش‌های زیادی وجود دارد که از آن میان می‌توان به گذاشتن حفاظ‌های فلزی بر روی دیوارها، استفاده از درب‌های ضدسرقت، به کار بردن آژیر و دزدگیر و قفل‌های قدرتمند در ورودی ساختمان‌ها و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.

دوربین‌های مداربسته یکی از انواع سیستم‌های امنیتی-حفاظتی قدرتمند بوده که از آن به منظور جلوگیری از سرقت و سایر جرائم در اماکن مختلف استفاده می‌گردد. دوربین‌های مداربسته را با توجه به استقبال زیادی که از آن شده است در انواع مختلفی تولید می‌کنند و بسته به نوع کاربردی که دارند مورد استفاده قرار می‌دهند. در این مطلب به معرفی انواع دوربین مداربسته پرداخته شده است.

۱. انواع دوربین مداربسته و ویژگی‌های آنها

دسته‌بندی‌های مختلفی برای دوربین‌های مداربسته وجود دارد و آنها را از منظرهای مختلف با توجه به ویژگی‌هایی که دارند طبقه‌بندی می‌نمایند. از نظر نوع سیگنالی که دوربین‌ها دارند و با استفاده از آن به ضبط و ثبت تصاویر می‌پردازند، آنها را در سه دسته دوربین‌های آنالوگ، دوربین‌های تحت شبکه یا IP و دوربین‌های دومنظوره قرار می‌دهند.

علاوه بر آن از نظر ظاهری و نحوه نصب آنها نیز انواع مختلفی از دوربین‌ها شامل دوربین‌های دام، اسپید دام، دوربین‌های صنعتی، مینیاتوری، مادون قرمز، پین هول، وایرلس، زوم و … وجود دارد که در ادامه به معرفی هر یک پرداخته شده است.

۱.۱. دوربین مداربسته آنالوگ

ابتدایی‌ترین نسل از دوربین‌های مداربسته، دوربین‌های آنالوگ می‌باشند که به علت کارایی و قیمت مناسبی که دارند هنوز هم در بسیاری از مکان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. امواجی که در این دوربین‌ها جهت دریافت و ارسال تصاویر به کار برده می‌شود امواج آنالوگ بوده و صداها و تصاویر هر کدام با استفاده از یک کابل دو رشته‌ای به صورت جداگانه انتقال می‌یابد.

اگر بخواهیم در مورد کیفیت این دوربین‌ها صحبت کنیم باید بگوییم که با توجه به اینکه امواج آنالوگ در آنها مورد استفاده قرار می‌گیرد و این امواج همیشه در معرض نویز هستند، در صورتی که از کابل‌ها و تجهیزات با کیفیت پایین استفاده گردد تصاویر نهایی نیز از کیفیت کافی برخوردار نخواهند بود. نوسانات برق شهری و همچنین نویزهای الکترومغناطیسی می‌توانند بر روی ایجاد نویز در این دوربین‌ها تأثیر بسیاری گذاشته و کیفیت تصویر را کاهش دهند.

به همین دلیل گفته می‌شود که در دوربین‌های آنالوگ از کابل‌هایی که از کیفیت بالایی برخوردار می‌باشند استفاده گردد. DVR دستگاهی است که از آن برای ضبط تصاویر دریافتی از دوربین آنالوگ استفاده می‌گردد و با وجود آن می‌توان کنترل و ارتباط دیجیتال با شبکه را فراهم نمود.

تنوع دوربین‌های آنالوگ در بازار ایران بسیار گسترده بوده و نصب آنها ساده‌تر از دوربین‌های دیجیتال می‌باشد. اما در مکان‌هایی که از حساسیت بیشتری برخوردار می‌باشند استفاده از این دوربین‌ها توصیه نمی‌شود و بهتر است از دوربین‌های تحت شبکه استفاده نمود.

۱.۲. دوربین مداربسته تحت شبکه یا IP

تولیدکنندگان دوربین‌های مداربسته در جهت رفع معایب و بالا بردن کیفیت دوربین‌های آنالوگ اقدام به تولید دوربین‌های تحت شبکه یا IP نموده‌اند. به جای امواج آنالوگ در این دوربین‌ها از امواج دیجیتال جهت تحلیل و بررسی داده‌ها استفاده می‌گردد. در واقع از ابتدای دریافت تصاویر، دوربین‌های IP آنها را به صورت دیجیتال درآورده و تصاویری با کیفیت بالا ارائه می‌دهند.

ارتباط این دوربین‌ها با شبکه از ویژگی‌های بارز آنها می‌باشد و هر دوربین به عنوان یک وسیله در شبکه محلی عمل نموده و با استفاده از IP یا شناسه‌ای که دارد در مرکز شبکه شناسایی شده و امکان ارسال تصاویر و صداهای مختلف در این شبکه وجود خواهد داشت.

در این دوربین‌ها امکان ارتباط بی‌سیم با امنیت بالا وجود داشته و می‌توان از کابل‌های ارتباطی استفاده بهینه نمود. اما در کنار مزایای بسیاری که برای این دوربین‌ها وجود دارد، معایب و ایراداتی نیز بر آن وارد است که مهم‌ترین آن قیمت بالایی است که برای آن باید هزینه نمود. علاوه بر آن پهنای باند در این دوربین‌ها با محدودیت مواجه می‌باشد و این هم از جمله معایبی است که برای دوربین‌های IP ذکر می‌گردد.

به جای استفاده از دستگاه ضبط DVR نیاز به استفاده از دستگاه NVR بوده و این دستگاه قادر به ایجاد ارتباط شبکه‌ای بوده و به صورت دیجیتال داده‌های موجود را ضبط می‌نماید. با توجه به کدگذاری که در دوربین‌های تحت شبکه انجام می‌شود، امنیت تصاویر دریافتی توسط این دوربین‌ها بسیار بیشتر از دوربین‌های آنالوگ می‌باشد.

۱.۳. دوربین مداربسته دید در شب

بسیاری از دوربین‌ها ممکن است تنها در روز و وجود نور قادر به دریافت و ثبت تصاویر باشند، حال آنکه بسیاری از سرقت‌ها در شب اتفاق افتاده و سارقین از عدم وجود نور برای دیده نشدن خود استفاده می‌کنند. در این گونه مواقع نیاز است تا افراد از دوربین‌های مداربسته دید در شب استفاده نمایند. کاربرد این دوربین‌ها بسیار زیاد بوده و امکان تصویربرداری از فضای مورد نظر در شب و با کیفیت بالا توسط این دوربین‌ها امکان‌پذیر می‌باشد.

این دوربین‌ها با استفاده از نور مادون قرمز می‌توانند در نقاطی که حتی ذره‌ای نور وجود ندارد تمامی حرکت را ثبت نموده و امکان مشاهده آنها را فراهم نمایند. در صورتی که قصد دارید از این امکان استفاده نمایید، در هنگام خرید دوربین‌هایی را انتخاب کنید که قابلیت دید در شب یا نور مادون قرمز را داشته باشند.

۱.۴. دوربین مداربسته صنعتی

به دوربین‌های صنعتی، دوربین‌های Body Camera نیز گفته می‌شود و بر خلاف اسمشان محدود به استفاده در صنایع مختلف نمی‌باشند. در این نوع از دوربین‌ها می‌توان لنز دیگری را بر روی آنها سوار کرد و در مکان‌هایی که نیاز به زوم کردن بیشتری می‌باشد استفاده نمود. در سایر دوربین‌های مداربسته امکان قرار دادن لنز دیگر بر روی دستگاه وجود نداشته و این قابلیت مختص دوربین‌های صنعتی می‌باشد.

با توجه به تنوع بالایی که در دوربین‌های مداربسته مشاهده می‌شود، نیاز است تا افرادی که تمایل به نصب دوربین در مکان مورد نظر خود دارند، در ابتدا نسبت به انواع مختلف دوربین‌ها آگاهی کسب نموده و سپس با مشورت با نصاب خود اقدام به خرید دوربین مناسب نمایند.

نکته مهم اینک نصب انواع دوربین مداربسته کاری بسیار تخصصی بوده و نیاز است حتماً توسط فردی که در این کار تجربه و مهارت بالایی دارد و قابل اعتماد نیز می‌باشد استفاده نمود.

۱.۴.۱. چرا باید از دوربین صنعتی استفاده نمود؟

در برخی از صنایع و به ویژه در خطوط تولید، بسیاری از مواد شیمیایی خطرناک برای انسان وجود دارد که امکان حضور نیروی انسانی و کارگر در آن قسمت وجود نخواهد داشت. همچنین در برخی مواقع نیز ممکن است دماهای بسیار بالا مانع از حضور افراد در این محیط‌ها گردد.

بهترین روش برای نظارت بر فرایندهای تولید، این است که دوربین‌های مداربسته صنعتی را در این محیط‌ها نصب نمود و از راه دور بر اجزای فرآیند نظارت داشت. بدین طریق علاوه بر اینکه از ایجاد آسیب‌های جسمی به افراد جلوگیری می‌گردد، امکان صرفه‌جویی در زمان نیز وجود داشته و کارخانه به صورت اتوماتیک محصولات مورد نظر را تولید می‌کند.

گاهی نیاز است تا دوربین‌های صنعتی در محیط‌های بیرونی و گاهی در محیط‌های داخلی نصب گردند. این بسته به فرآیندی دارد که در کارخانه در حال انجام می‌باشد.

۱.۴.۲. ویژگی‌های دوربین مداربسته صنعتی

معمولاً دوربین‌های مداربسته صنعتی از قابلیت دید در شب توسط مادون قرمز برخوردار نمی‌باشند. اما برای کنترل فرآیندها در شب و تاریکی نیاز است تا از لنزهایی استفاده شود که بیشترین میزان دید را در شب ایجاد نمایند. لنزهایی که برای این نوع دوربین‌ها تهیه می‌شود باید به صورت جدا از دوربین خریداری گردد، در نتیجه امکان اینکه ویژگی‌های لنز را متناسب با نیازی که موجود می‌باشد سفارش داد، وجود خواهد داشت.

۱.۴.۳. نصب دوربین مداربسته صنعتی چه مزایایی دارد؟

نصب این نوع از دوربین‌ها مزایای بسیاری را برای صاحبان کارخانه‌ها و صنایع مختلف دارد. در وهله اول، نصب دوربین مداربسته باعث می‌شود تا از سرقت انواع تجهیزات، دستگاه‌ها، مواد اولیه، مواد تولیدی، ابزار، مدارک و اسناد و غیره در کارخانه مورد نظر جلوگیری شده و در صورتی که سرقتی هم انجام گیرد، امکان پیگیری آن و شناسایی سارق وجود داشته باشد.

کنترل کیفیت از دیگر مزایایی است که با استفاده از دوربین‌های مداربسته امکان‌پذیر می‌باشد و این پیشرفت و توسعه در تکنولوژی باعث می‌شود تا فرآیندها به صورت دقیق‌تری کنترل شده و محصولاتی با کیفیت بالاتر تولید گردد.

نصب دوربین‌های مداربسته صنعتی باعث می‌شود تا بتوان از راه دور و در زمان‌هایی که در کارخانه حضور ندارید نیز از طریق وسایل هوشمند مانند تلفن همراه و لپ‌تاپ و کامپیوتر به بررسی و کنترل عملیات در حال انجام بپردازید و این یک نکته مثبت برای این دوربین‌ها محسوب می‌شود.

وجود دوربین صنعتی در کارخانه‌های مختلف باعث می‌شود تا ایمنی بسیار افزایش یافته و کارگران دچار آسیب‌های مختلف جسمی نگردند. همچنین باعث می‌شود تا نیاز به نیروی کار کمتری برای کار کردن در خطوط تولید و مکان‌هایی که پرخطر می‌باشند، باشد. با استفاده از این دوربین‌ها می‌توان ورود و خروج پرسنل را کنترل نموده و از محصولات موجود در انبار آگاهی پیدا کرد.

کاربرد صنعتی دوربین مداربسته در مواردی مانند انواع واحدهای صنعتی تولیدی، پتروشیمی‌ها و صنایع نفت و گاز، کارخانه‌های تولیدکننده مواد شیمیایی و مواد غذایی و غیره مشاهده می‌گردد.

۲. انواع دوربین مداربسته از لحاظ شکل ظاهری

با توجه به اهمیت بالایی که دوربین‌های مداربسته دارند، شرکت‌های مختلف انواع مختلفی از آنها را در طرح‌ها و اشکال گوناگون تولید کرده‌اند. عملکرد این دوربین‌ها با هم تفاوتی نداشته و تفاوتشان تنها در ظاهری که دارند می‌باشد. بسته به اینکه چه هدفی داشته باشید و یا چه مکانی را مد نظر داشته باشید، می‌توانید هر یک از این دوربین‌ها را خریداری و نصب نمایید. در ادامه به معرفی تعدادی از دوربین‌های مداربسته که در اشکال مختلف وجود دارند می‌پردازیم.

۲.۱. دوربین مداربسته دام (Dome)

دوربین‌های مداربسته دام بسته به نوع کاربرد و میدان دید مورد نیاز، به صورت سقفی نصب می‌شوند یا از یک قلاب دیواری آویزان می‌گردند. دوربین‌های مداربسته دام می‌توانند آنالوگ یا تحت شبکه، ثابت یا متحرک باشند. گنبدهای PTZ می‌توانند بچرخند یا بر روی اشیای مورد نظر بزرگنمایی کنند. این دوربین‌ها می‌توانند از طریق اشعه مادون قرمز برای دید در شب مورد استفاده قرار گرفته و یا فقط برای استفاده در روز در مکان‌های مختلف نصب گردند.

دوربین‌های مداربسته دام در نسخه‌های کوچک و میکرو نیز برای استقرار گسسته در دسترس می‌باشند و در انواع خانه‌ها متناسب با سبک‌های مختلف معماری موجود هستند. دوربین‌های دام تحت شبکه مدرن با تجزیه و تحلیل ویدئویی داخلی نیز در دسترس هستند و می‌توانند از طریق کابل سیگنال اترنت هزینه‌های نصب را دریافت نمایند.

به علت شکل ظاهری که این دوربین‌ها دارند به آنها دوربین‌های Dome به معنای گنبدی گفته می‌شود. کیفیتی که برای دوربین‌های دام در نظر گرفته می‌شود متفاوت بوده و از ۲ تا ۱۲ مگاپیکسل متغیر است.

با توجه به اینکه این دوربین‌ها در سقف نصب می‌شوند، امکان مشاهده آنها به راحتی وجود ندارد. یکی از مزایای اصلی دوربین‌های گنبدی شکل، پوسته محافظ آن است که لنز دوربین را می‌پوشاند و باعث می‌شود دوربین‌های گنبدی را بسیار مقاوم نموده و آنها را کمتر در معرض آسیب‌های خارجی قرار می‌دهد.

از مزایای دوربین‌های مداربسته دام می‌توان به طراحی منحصربه‌فرد آن که منطبق با محیط اطراف است اشاره کرد. این دوربین‌ها با قابلیت چرخشی که دارند، امکان مشاهده زوایای گسترده‌ای را فراهم می‌کنند و می‌توان از آنها در فضاهای داخلی و خارجی استفاده کرد. اما از معایب دوربین‌های مداربسته دام می‌توان به برد کمتر آنها نسبت به دوربین‌های دیگر اشاره کرد. روند نصب آنها نیز به نسبت سایر دوربین‌ها از پیچیدگی بیشتری برخوردار بوده و قرارگیری مجدد آنها نسبتاً مشکل می‌باشد.

۲.۲. دوربین مداربسته بولت (Bullet)

شکل ظاهری دوربین مداربسته بولت استوانه‌ای بوده و می‌توان آن را به گلوله تشبیه کرد. دوربین‌های مداربسته بولت را بیشتر بر روی دیوار نصب می‌کنند اما امکان نصب آنها بر روی سقف نیز وجود دارد.

این نوع از دوربین‌های مداربسته از قابلیت مادون قرمز برخوردار بوده و امکان دید در شب اجسام توسط آنها وجود دارد، بنابراین در اماکنی که نیاز به مشاهده تصاویر در تاریکی مطلق می‌باشند از دوربین‌های مداربسته بولت استفاده می‌شود. لنزهای مختلفی در این نوع از دوربین‌ها استفاده می‌شود که از آن میان می‌توان به لنزهای ثابت، لنز موتورایز و لنز وریفوکال اشاره کرد.

در لنزهای وریفوکال می‌توان از قابلیت زوم کردن بر روی اشیای مختلف استفاده نمود. یک لبه کوچک در نوک لنز دوربین‌های بولت قرار گرفته است که از لنز در مقابل شرایط آب و هوایی نامساعد و سایر عوامل خارجی آسیب‌زا جلوگیری می‌کند.

از مزایای این دوربین‌ها می‌توان به برد بالایی که نسبت به سایر دوربین‌ها دارند اشاره نمود و به همین دلیل است که دوربین‌های بولت در مکان‌هایی که بزرگ هستند مانند پارکینگ‌ها یا حیاط‌ها گزینه مناسبی می‌باشند. در واقع مشاهده از راه دور را می‌توان ویژگی اصلی دوربین‌های مداربسته بولت دانست.

اغلب، دوربین‌های مداربسته بولت در گرفتن تصاویر واضح از مردم و پلاک‌ها در مسافت‌های بسیار زیاد مناسب می‌باشند. نصب این دوربین‌ها نسبت به دوربین‌های مداربسته دام بسیار راحت‌تر بوده و تنها نیاز به یک پایه دیواری ساده دارد.

۲.۳. دوربین‌های اسپید دام (Speed Dome)

به دوربین مداربسته‌ای که قابلیت چرخش به اطراف را داشته باشد، اسپید دام یا PTZ گفته می‌شود. یک کنترل‌کننده اتوماتیک در این دوربین‌ها وجود دارد که می‌توان از طریق آن چرخش دوربین‌ها را تنظیم نمود. در مواقعی که نیاز است تصاویر دوربین‌های مداربسته به صورت همزمان دریافت و مشاهده گردد، استفاده از دوربین مداربسته اسپید دام کاربرد دارد. بر روی این دوربین‌ها یک موتور تعبیه شده است که باعث می‌شود دوربین‌های مداربسته Speed Dome از قیمت بالاتری برخوردار باشند.

۲.۴. دوربین‌های مداربسته مخفی

شکل ظاهری دوربین مداربسته در جلوگیری از وقوع سرقت و سایر جرائم اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از موارد افراد تمایل ندارند که دوربین نصب شده در ساختمان توسط سایر افراد قابل مشاهده باشد.

دوربین‌های مخفی برای این موارد بهترین گزینه انتخابی می‌باشند. اندازه این دوربین‌ها بسیار کوچک بوده و می‌توان آنها را در مکان‌های مخفی نصب نمود. به علت اندازه کوچکی که این دوربین‌ها دارند، قابلیت جاسازی آنها در مکان‌های مختلف وجود خواهد داشت. دوربین‌های مینیاتوری نمونه‌ای از دوربین‌های مخفی می‌باشند که در بسیاری از موارد جاسوسی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

۲.۵. دوربین مداربسته ضدآب

در دوربین‌های مداربسته ضدآب از قاب یا پوشش بیرونی استفاده شده است که باعث می‌شود از نفوذ آب به داخل لنز دوربین جلوگیری شود. در واقع این قاب دوربین است که از آن با نام Waterproof یاد می‌شود. از دوربین‌های مداربسته ضدآب باید در مواردی که دوربین‌ها در فضای خارجی ساختمان نصب می‌گردند استفاده کرد تا قطرات آب و باران به داخل دوربین وارد نشده و بر کیفیت تصاویر تأثیر منفی نداشته باشد.

۲.۶. دوربین مداربسته پین هول (Pin Hole)

دوربین‌های پین هول که به آن دوربین سوزنی نیز گفته می‌شود، دارای ابعادی به اندازه قوطی کبریت بوده و می‌توان از آن به عنوان دوربین مخفی در موارد امنیتی استفاده نمود. حجم کوچک بدنه و لنز کوچکی که این دوربین دارد این امکان را فراهم نموده است تا بتوان حتی از یک روزنه ۳ میلی‌متری نیز به ثبت تصاویر پرداخت.

این دوربین‌ها با ولتاژ ۱۲ ولت DC کار کرده و کیفیت صداها با توجه به کوچک بودن دوربین تا حدی پایین می‌آید. این نوع از دوربین‌ها در موارد خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرند و معمولاً برای جلوگیری از سرقت استفاده از این دوربین‌ها کاربردی نداشته و بیشتر کاربرد آن در موارد جاسوسی می‌باشد.

شرکت‌های مختلف تولیدکننده دوربین‌های مداربسته، برندهای مختلفی از انواع شکل ظاهری دوربین مداربسته طراحی و تولید می‌کنند که هر یک از این برندها از قیمت‌ها و کیفیت‌های متفاوتی برخوردار می‌باشند. هایک ویژن، هایلوک، داهوا، یونی ویو، سامسونگ، سونی، توشیبا و … انواعی از برندهای دوربین مداربسته در بازار می‌باشند.

۳. جمع‌بندی

دوربین مداربسته یکی از ابزارهای امنیتی می‌باشد که در اماکن مختلف برای پیشگیری از سرقت و یا استفاده‌های نظارتی کاربرد دارد. انواع مختلفی از دوربین‌های مداربسته وجود دارد و دسته‌بندی‌های متنوعی برای آنها وجود دارد که یکی از آنها بر اساس شکل ظاهری دوربین مداربسته می‌باشد. بر این اساس دوربین‌ها را در انواع دوربین مداربسته دام، اسپید دام، بولت، دوربین مخفی و مینیاتوری، دوربین‌های صنعتی و غیره طبقه‌بندی می‌کنند که در این مقاله به معرفی و ذکر ویژگی‌های آنها به طور کامل پرداخته شد.